Han el-Halili ve İslami Kahire: çarşılar, camiler, kapılar

Han el-Halili, 14. yüzyılın sonundan beri Kahire ticaretinin döndüğü büyük çarşıdır ve İslami Kahire denen tarihi bölgenin tam ortasında yer alır. Çarşıyı, hemen yanından geçen Muiz Caddesi'ni, El-Ezher Camii'ni ve güneydeki Bab Zuveyle kapısını birlikte gezmek için yarım gün yeterlidir. En güzel saatler akşamüstüdür: mimariyi gün ışığında görür, karanlık çökünce fenerlerle ışıklanan çarşıda dolaşırsınız.

İslami Kahire neresi?

Kahire, 969'da Fatımilerin kurduğu surlu bir saray kenti olarak doğdu. Bugün İslami Kahire denen bölge, bu ilk kentin ve ardından gelen Eyyubi, Memlük ve Osmanlı dönemlerinin yapılarıyla dolu dar sokaklardan oluşur. Yüzlerce yıllık cami, medrese, türbe, han ve sebil, insanların hâlâ yaşadığı ve çalıştığı mahallelerin içinde durur. UNESCO Dünya Mirası listesindeki Tarihi Kahire alanının kalbi burasıdır.

Bu yüzden İslami Kahire bir müze gibi değil, yaşayan bir şehir gibi gezilir. Bir medresenin kapısından çıkıp bakırcıların çekiç sesine, bir türbenin serin sessizliğinden kalabalık bir sokak kahvesine geçersiniz.

Han el-Halili çarşısında neler var?

Çarşı, Memlük emiri Cerkes el-Halili'nin 14. yüzyılın sonunda yaptırdığı bir hanın çevresinde büyüdü ve adını da ondan aldı. Bugün birbirine açılan dar sokaklar, kemerli geçitler ve küçük avlulardan oluşan bir labirent: bakır ve pirinç işleri, renkli cam fenerler, gümüş takılar, baharat, parfüm esansları, pamuklu ürünler, papirüs ve hediyelik eşya dükkânları iç içe.

Turistik ana sokaklar kalabalık ve satıcılar ısrarcı olabilir. Ana yoldan bir iki sokak içeri girdiğinizde kuyumcuların, bakırcıların ve yerel halkın alışveriş yaptığı daha sakin bir çarşı başlar.

El-Fişavi'de çay molası

Çarşının içindeki El-Fişavi kahvesi, iki yüzyılı aşkın süredir açık olduğu söylenen aynalı, ahşap süslemeli bir kahvehane. Nobel ödüllü yazar Necib Mahfuz'un uğrak yeri olarak da bilinir. Naneli çay ya da karkade (hibiskus) eşliğinde çarşının akışını izlemek, alışverişten daha akılda kalıcı olabilir.

Muiz Caddesi: açık hava müzesi gibi bir sokak

Han el-Halili'nin batı kenarından kuzeye ve güneye uzanan Muiz li-Dinillah Caddesi, Fatımi Kahire'sinin ana omurgasıydı. Büyük bölümü yayalara ayrılmış bu cadde boyunca birkaç yüz metre içinde yüzyılların mimarisini görürsünüz:

• Kalavun Külliyesi: 13. yüzyıl sonundan kalma hastane, medrese ve türbe. Türbenin renkli mermer kaplamaları ve ahşap tavanı, caddenin en etkileyici iç mekânlarından.
• Nasır Muhammed Medresesi: Gotik taçkapısı, Haçlılardan alınan Akka'daki bir kiliseden getirilmiştir.
• Berkuk Medresesi: Memlük döneminin zarif yapılarından; avlusu ve ahşap işçiliği görülmeye değer.
• El-Akmar Camii: Fatımi döneminden kalma, oyma taş cephesiyle küçük ama çok özel bir cami.
• Beyt es-Suhaymi: 17. yüzyıldan kalma bir konak; meşrebiyeli pencereleri ve iç avlusuyla eski Kahire evlerinde hayatın nasıl aktığını gösterir.

Caddenin kuzey ucundaki iki büyük taş kapı, Bab el-Futuh ve Bab en-Nasr, 11. yüzyılın sonundan kalma Fatımi surlarının bugüne ulaşan parçalarıdır. Akşamları cadde ışıklandırılır ve yürüyüş çok keyifli hale gelir.

El-Ezher ve Hüseyin camileri

Çarşının güneyinde, Ezher Caddesi'nin karşısındaki El-Ezher Camii 10. yüzyılda Fatımiler tarafından yapıldı ve dünyanın en eski eğitim kurumları arasında sayılan El-Ezher'in de çekirdeğidir. Beyaz mermer avlusu ve farklı dönemlerden kalma minareleri görülmeye değer. Han el-Halili'nin girişindeki Hüseyin Camii ise Kahire'nin en önemli ziyaretgâhlarından; önündeki meydan özellikle akşamları ve Ramazan gecelerinde çok canlıdır.

Bab Zuveyle ve Hayyamiye çarşısı

Muiz Caddesi'nin güney ucundaki Bab Zuveyle, Fatımi surlarının ayakta kalan güney kapısıdır. Kapının üzerinde yükselen iki minare aslında bitişikteki El-Müeyyed Camii'ne aittir; ziyarete açık olduğu dönemlerde bu minarelerden İslami Kahire'nin kubbe ve çatılarına tepeden bakılır.

Kapının hemen güneyindeki üstü kapalı Hayyamiye, yani çadırcılar çarşısında ustalar renkli aplike kumaş panoları hâlâ elde diker. Kahire'den alınabilecek en özgün hediyelerden biri buradan çıkar.

Yakındaki El-Gavri külliyesinde belirli akşamlarda düzenlenen tanura gösterisi, yani renkli etekleriyle dönen dansçıların sufi kökenli gösterisi, İslami Kahire akşamını tamamlamak için iyi bir seçenektir. Günleri değişebildiği için önceden sormakta fayda var.

Nasıl gezilir: önerdiğimiz yürüyüş

1. Öğleden sonra Bab Zuveyle'den başlayın ve Hayyamiye çarşısına kısa bir göz atın.
2. Muiz Caddesi boyunca kuzeye yürüyün, El-Gavri külliyesinin önünden geçin.
3. Ezher Caddesi'ni geçip Kalavun, Nasır Muhammed ve Berkuk yapılarını görün.
4. El-Akmar Camii ve Beyt es-Suhaymi'den sonra Bab el-Futuh'a kadar devam edin.
5. Dönüşte Han el-Halili'ye girin ve akşamı El-Fişavi'de bir çayla bitirin.

Bu rota, iç mekânlarda geçirdiğiniz süreye göre üç dört saat sürer. Dar sokaklarda yön kaybetmek kolaydır; kendi başınıza gezerken ana caddeyi referans almak işinizi kolaylaştırır.

Alışveriş, pazarlık ve adap

• Pazarlık beklenir. Fiyat sormak satın alma sözü değildir; ilk söylenen rakam pazarlığın başlangıcıdır. Gülümseyerek ve acele etmeden konuşun.
• Küçük banknot taşıyın. Mısır lirası (EGP) ve küçük banknotlar işinizi kolaylaştırır. Ayrıntılar Mısır'da para ve döviz yazımızda.
• Papirüse dikkat. Ucuz papirüslerin bir kısmı muz yaprağından yapılır; gerçek papirüste ışığa tutunca çapraz lif dokusu belirgin görünür.
• Cami adabı. Omuz ve diz kapalı kıyafet giyin, kadınlar başörtüsü taksın, ayakkabılar girişte çıkarılır. Namaz vakitlerinde ziyareti erteleyin.

Han el-Halili'den en çok alınanlar arasında bakır tepsi ve cezveler, renkli cam fenerler, Hayyamiye'nin aplike kumaşları, karkade ve kimyon gibi baharatlar, pamuklu şallar ve adınızın hiyeroglifle yazıldığı gümüş kartuş kolyeler var. Kartuş kolyeler genellikle sipariş üzerine hazırlanır; teslim süresini sormayı unutmayın. Daha fazla fikir için Mısır'da ne alınır yazımıza göz atabilirsiniz.

Han el-Halili turlarımızda var mı?

Kahire'de 3 gece 4 gün programımızın üçüncü günü Mısır Müzesi ve Eski Kahire'den sonra Han el-Halili Çarşısı'yla bitiyor. Hurghada, Luksor, Kahire ve Şarm el-Şeyh'i birleştiren 6 gece 7 günlük programımızın Kahire ayağında da çarşıda serbest zaman var. Kahire'nin diğer duraklarını Kahire'de gezilecek yerler yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Han el-Halili'ye hangi saatte gidilmeli?

Akşamüstü en iyi zamandır: gün ışığında sokakları ve yapıları görür, karanlık çökünce ışıklanan çarşıda dolaşırsınız. Çarşı akşam saatlerinde de canlıdır.

Han el-Halili'de pazarlık yapılır mı?

Evet, pazarlık alışverişin doğal parçasıdır. Ne kadar ödemek istediğinize önceden karar verin ve fiyat hoşunuza gitmezse nazikçe vazgeçin.

İslami Kahire'yi gezmek kaç saat sürer?

Muiz Caddesi, Han el-Halili ve El-Ezher için yarım gün yeterlidir. İç mekânlara girip uzun bir çay molası verirseniz üç dört saat ayırın.

Kadınlar İslami Kahire'de nasıl giyinmeli?

Omuzları ve dizleri kapatan, rahat ve hafif kıyafetler idealdir. Camiler için yanınızda bir şal ya da eşarp bulundurun.