Krallar Vadisi: firavun mezarlarına yolculuk rehberi

Krallar Vadisi, Luksor'un batı yakasında, Yeni Krallık firavunlarının yaklaşık beş yüz yıl boyunca (MÖ 1500 - 1070 civarı) kayaya oydurduğu mezarların bulunduğu çöl vadisidir. Bugüne kadar 60'ı aşkın mezar tespit edildi; standart giriş bileti genellikle üç mezarı kapsar, Tutankamon gibi bazı mezarlar için ayrı bilet gerekir. Rahat bir ziyaret için iki üç saat yeterlidir.

Firavunlar neden piramit yerine bu vadiyi seçti?

Eski Krallık'ın piramitleri yüzyıllar içinde soyulmuştu. Yeni Krallık firavunları ise mezarlarını gösterişli yapılar yerine, Teb'in batısındaki ıssız bir vadide, dağın içine gizlemeyi seçti. Vadinin üzerinde yükselen ve doğal bir piramidi andıran el-Kurn tepesinin de bu seçimde rol oynadığı düşünülür: firavun, piramidin gölgesinde yatmaya devam ediyordu.

Gizlilik pek işe yaramadı; mezarların çoğu daha antik çağda yağmalandı. Kraliyet mumyalarını korumak isteyen rahipler, 21. hanedan döneminde birçoğunu toplayıp Deir el-Bahari yakınlarındaki gizli bir mezara taşıdı. Bu toplu gömü ancak 1881'de bulundu. Mezarları kazan ve süsleyen ustalar ise yakındaki Deir el-Medina köyünde yaşıyordu; köyün kalıntıları bugün de gezilebilir.

Bir firavun mezarının içi neye benzer?

Mezarların çoğu aynı mantıkla tasarlanmıştır: dağın içine eğimle inen uzun bir koridor, ara odalar, bazen sütunlu bir salon ve en sonda lahdin durduğu gömü odası. Duvarları kaplayan metinler süs değil, birer yol haritasıdır. "Amduat" ya da "Kapılar Kitabı" gibi metinler, güneş tanrısının gece boyunca yeraltı dünyasında yaptığı on iki saatlik yolculuğu anlatır. Firavun bu yolculuğa katılarak her sabah güneşle birlikte yeniden doğmayı umuyordu.

Duvarlarda nelere bakmalı?

Biraz ipucuyla duvar resimleri çok daha anlamlı hale gelir:

• Kartuşlar: Firavunun adının yazıldığı oval çerçeveler. Mezarın kime ait olduğunu bunlardan okursunuz.
• Skarabe ve güneş kursu: Bok böceği biçimindeki Khepri, doğan sabah güneşini simgeler; koç başlı figür ise güneşin gece halidir.
• Osiris ve Anubis: Yeşil ya da siyah tenli, mumya giysili Osiris öte dünyanın hükümdarıdır; çakal başlı Anubis ölüyü korur ve mumyalamayı yönetir.
• Yıldızlı tavanlar: Lacivert zemin üzerine sarı yıldızlar, mezarı bir gökyüzü kubbesine dönüştürür.

Renklerin bu kadar canlı kalmasının sırrı, güneş görmeyen kuru iç mekânlar. Mezarların adı KV harfleri ve bir numarayla yazılır; numaralar keşif ya da kayıt sırasını gösterir. Örneğin Tutankamon'un mezarı KV62'dir.

Krallar Vadisi'nde hangi mezarlar gezilir?

Mezarlar, nem ve kalabalığın verdiği zararı sınırlamak için dönüşümlü olarak açılıp kapanır. O gün hangi mezarların açık olduğunu girişteki panodan görürsünüz; standart biletle bunlardan genellikle üçünü seçersiniz. Öne çıkan mezarlar şunlar:

• Tutankamon (KV62): Howard Carter'ın 1922'de bulduğu mezar küçüktür; bunun nedeninin genç firavunun beklenmedik ölümü olduğu düşünülür. Yine de büyüleyicidir: Tutankamon'un mumyası hâlâ burada, iklim kontrollü bir vitrinde yatıyor. Hikâyesini Tutankamon yazımızda anlattık. Ayrı bilet ister.
• I. Seti (KV17): Vadinin en uzun mezarıdır, yaklaşık 137 metre içeri uzanır. Kabartmalarının işçiliği pek çok uzmana göre vadideki en iyisidir. Ayrı ve daha yüksek ücretli bilet gerekir.
• VI. Ramses (KV9): Tavanında gökyüzü tanrıçası Nut'un uzun bedeni boyunca gündüz ve gece yolculuğu resmedilmiştir; mezardan çıkarken başınızı kaldırmayı unutmayın. Bu mezar da ayrı biletlidir.
• Standart biletle sık açık olanlar: IV. Ramses (KV2), IX. Ramses (KV6), Merneptah (KV8) ve III. Ramses (KV11) çoğu zaman listededir. Dik merdivenlerle ulaşılan III. Thutmose mezarı (KV34) ise sade ama çok etkileyici çizimleriyle bilinir.

Ziyaret ne kadar sürer, nasıl geçer?

Giriş alanındaki ziyaretçi merkezinde vadinin maketi ve Tutankamon mezarının keşfini anlatan bir bölüm bulunur. Mezarların olduğu alana kısa bir yürüyüşle ya da küçük elektrikli araçlarla geçilir. Üç mezar ve biraz dolaşma için iki saat, ek biletli mezarlarla birlikte üç saat ayırmak gerçekçi bir plandır.

Rehberlerin mezarların içinde anlatım yapmasına genellikle izin verilmez; bu nedenle bilgilendirme girişte ya da vadide gölgelik bir köşede yapılır. İçeride koridorlar dar ve kalabalık, hava sıcak ve durgun olabilir. Kapalı alanda zorlanan biri iseniz uzun ve derin mezarlar yerine kısa olanları seçin.

Vadiden sonra vaktiniz kalırsa, mezarları yapan ustaların köyü Deir el-Medina'ya uğrayın. Ustaların kendileri için yaptığı küçük mezarlar, firavun mezarlarından çok daha samimi sahneler içerir: tarlada çalışan karı koca, sofradaki aile, gündelik hayattan anlar. Kalabalık çoğu zaman daha azdır ve renkler en az vadidekiler kadar canlıdır.

Krallar Vadisi'nde fotoğraf çekmek serbest mi?

Bu kural son yıllarda birkaç kez değişti. Bazı dönemlerde mezarların içinde fotoğraf için ayrı izin bileti istendi, bazı dönemlerde telefonla flaşsız çekim serbest bırakıldı; bazı mezarlarda ise çekim tamamen yasak olabilir. Değişmeyen tek kural flaşın hiçbir mezarda kullanılmamasıdır, çünkü ışık boyalı yüzeylere zarar verir. Loş koridorlarda net kare için telefonunuzun gece modunu kullanın ve çekerken bir duvara ya da korkuluğa yaslanmak yerine kollarınızı gövdenize yakın tutarak sabit durun. Güncel durumu gişede ya da rehberinize sorarak öğrenin.

Nasıl gidilir, ne giyilir?

Vadi, Luksor şehir merkezinden araçla yarım saat ile 45 dakika arası uzaklıktadır ve genellikle Hatşepsut Tapınağı ile Memnon Heykelleri'yle aynı gün gezilir. Bu üçlüyü birlikte planlamak için Luksor gezi rehberimize, Deir el-Bahari'deki teraslı tapınak için Hatşepsut yazımıza bakabilirsiniz.

Programlarımızda Krallar Vadisi üç farklı yoldan gezilir: Hurghada'dan yapılan günübirlik Luksor turunda, Ocak ayındaki Hurghada, Luksor, Kahire ve Şarm el-Şeyh programında ve Nil cruise turunda. Cruise turunda Luksor gezileri gemi rehberi eşliğinde yapılır ve ören yeri girişleri fiyata dahil değildir; güncel tutarı tur sayfasının "Fiyata dahil değil" bölümünde görebilirsiniz.

Vadi, çevresindeki kayalıklar yüzünden güneşi hem yukarıdan hem yansıyarak alır; kış aylarında bile öğle saatlerinde yakıcı olabilir. Sabahın ilk saatleri hem serinlik hem de daha az kalabalık için en iyisidir. Yanınıza şapka, güneş kremi ve kapalı şişe su alın; rampalarda ve merdivenlerde kaymayan, kapalı ayakkabılar tercih edin. Ne alacağınızı planlamak için Mısır valiz listemize göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Krallar Vadisi biletiyle kaç mezar gezilebilir?

Standart bilet genellikle o gün açık olan mezarlardan üçünü kapsar. Tutankamon, I. Seti ve VI. Ramses mezarları için ana bilete ek olarak ayrı bilet alınır.

Tutankamon'un mumyası nerede?

Tutankamon'un mumyası Krallar Vadisi'ndeki mezarında, iklim kontrollü bir vitrinde duruyor. Mezardan çıkan hazinelerin büyük bölümü ise Gize'deki Büyük Mısır Müzesi'nin Tutankamon galerilerinde sergileniyor.

Krallar Vadisi ile Kraliçeler Vadisi aynı yer mi?

Hayır. Kraliçeler Vadisi batı yakasında, birkaç kilometre güneyde ayrı bir ören yeridir. II. Ramses'in eşi Nefertari'nin ünlü mezarı oradadır ve ayrı bilet ister.

Krallar Vadisi'ni gezmek yorucu mu?

Yürüme mesafeleri kısadır ama mezarlara inen rampalar, merdivenler ve sıcak yorabilir. Sabah erken gidip kısa mezarları seçerseniz çocuklar ve yaşlılar için de rahat bir ziyaret olur.